Het zenuwstelsel.

Onze schedel is geen starre kokosnoot. Hij bestaat uit ruim twintig verschillende botstukken. Zij zijn verbonden door de schedelnaden.
De schedel heeft hierdoor een zekere flexibiliteit.

Dr. Still werkte vanaf het begin van zijn osteopathie al met de verschillende schedelbotten.
Zijn ervaring leerde hem, dat spanning in de schedel een negatieve invloed heeft op de gezondheid.
Deze theorie werd in de jaren '30 van de vorige eeuw verder uitgebouwd door de arts en osteopaat W.G. Sutherland, een leerling van Still.
Sutherland beschreef als eerste, dat de schedelnaden een zekere mate van beweging toelaten.
Volgens Sutherland maakt de schedel deel uit van een lichaamssysteem, dat samen met de wervels en het heiligbeen het gehele zenuwstelsel omgeeft.  

Dit systeem wordt het cranio-sacraal systeem genoemd.

De naam is ontleend aan de uiteinden van dit systeem: het cranium (schedel) en het sacrum (heiligbeen). Binnen deze beenderige omhulling van het zenuwstelsel bestaat een ritmische beweging van de hersen(en de ruggemergs)vliezen en -vloeistof. Omdat de hersenvliezen (en hun voortzetting buiten de schedel; de ruggemergsvliezen) een onderdeel zijn van het totale lichaamsnetwerk is het ritme overal voelbaar.
Een gezond persoon heeft meestal een harmonieus ritme.
Het schedelritme is een voorbeeld van de eerder genoemde minimale weefselritmes.

Wetenschappelijk onderzoek in die jaren '70 aan de Amerikaanse Michigan State University toonde aan, dat veel lichamelijke en psychische klachten kunnen ontstaan, wanneer het cranio-sacraal systeem niet goed functioneert.
Onder andere aan deze universiteit werd vervolgens het bestaan van dit systeem wetenschappelijk bewezen.

Verhoogde weefselspanning in of van de schedel kan een aantal nadelige gevolgen hebben:

• Het ritme van het cranio-sacraal systeem verandert. 
De doorstroomsnelheid van de hersenvloeistof in de schedel vermindert hierdoor. Het hersenweefsel kan de afvalstoffen onvoldoende kwijt en er kunnen tal van klachten ontstaan als: hoofdpijn, geheugen- en concentratieproblemen, maar ook gedrags- of gevoelsveranderingen.

• Wellicht ontregeling van de werking van de hypofyse. 
Dit verstoort de hormoonbalans in het lichaam. Dit betreft dan bijvoorbeeld het groeihormoon of de geslachtshormonen, maar ook de schildklier of bijnieren kunnen uit evenwicht raken.

• Verminderde werking van de hersenzenuwen. 
Zij reguleren belangrijke lichaamsfuncties als horen, zien en ruiken, de spijsvertering, ademhaling en de bloeddruk. Deze functies raken hierdoor als het ware van slag.

Het ritme is te herstellen door de beweeglijkheid van de schedelbeenderen en de hersenvliezen te verbeteren. De osteopaat doet dit door middel van een zeer lichte druk op onder andere het hoofd en het heiligbeen.

Bij migraine, hoofdpijn, slaapstoornissen, bijholteontstekingen, oorpijn en depressieve gevoelens speelt een verminderde flexibiliteit van de schedel en/of overige delen van het cranio-sacraal systeem vaak een rol.

Het zenuwstelsel neemt in het lichaam zo'n belangrijke plaats in, dat de osteopaat het cranio-sacraal systeem altijd zal onderzoeken en vaak ook in de behandeling zal betrekken.